Arabistanlı Lawrence Kimdir?

Birinci Dünya Savaşı’nın Ingiliz ve Almanlara satışa çıkardığı Ortadoğu’da, Arap aşiretleri Os-manlI împaratorluğu’na karşı ayaklanmak ve bağımsız bir Arap devleti kurmak için savaştan yararlandılar. İsyanlar şubat – mart 1915 ‘deki Çanakkale başarısızlığından sonra, bu hareketiyle Almanya’nın dayaniksız müttefiki Türkiye’yi biraz daha zayıflatmak olanağı bulacak olan Ingiliz gizli servisleri tarafından desteklendi. Oryantalist Ingiliz Thomas Edward Lawrence, namı diğer Arabistanlı Lawrence’ın ismi bu hareketle özdeşleşti. Kahire Harita Servisi’nde görevli teğmen, gizli servisin de yardımıyla Arap başkaldırısının organizatörü ve sembolü olarak empoze edildi. 1910 yılından beri orada yaşayan ve Arap dünyasını yakından tanıyan Lawrence, 1916 yılında Cidde’de, Osmanlılara karşı kutsal savaş çağrısı yapan Şerif Hüseyin îbn Ali’ye katıldı.

Arabistanlı Lawrence Kimdir?
Arabistanlı Lawrence Kimdir?

Lawrence, bağımsız büyük bir Arap devleti kurmak umuduyla, dağınık durumda bulunan Arap aşiret güçlerini bir araya getirmeye girişti. Arap birliklerini organize ederek, onları Türk ordusunu zor durumda bırakacak bir yıpratma savaşına sokuyordu. Bu bölgedeki erzak yollanni kesmek ve Türk birliklerini hareketsiz bırakmak için, Şam – Medine demiryoluna baskınlar yaptı. Sonra, 6 temmuz 1917’de Kızıldeniz’de Akabe’yi fethederek ilk önemli zaferini kazanmış oldu. Kendisine albay rütbesi vaat edilen Lawrence, Ingiliz Generali Allenby kuvvetlerine destek veren Arap birliklerinin kumandasını üstlendi. Filistin Savaşı’na katıldıktan sonra ekim 1918’de Şam’a girdi.

Ortadoğu’nun paylaşımı

Arap şefleri için askerî zafer, geleceği olmayan bir şeydi. Savaşa nokta koyan anlaşmalar Avrupalı güçlerin politik ve diplomatik kaygılarını kayırır nitelikteydi. 16 mayıs 1916’daki Sykes-Picot gizli anlaşması gereğince, Büyük Britanya ve Fransa, işgal edilen topraklan galiplerin saygısız ve patavatsız tavrı içinde paylaştılar. Geri kalan Arap uluslarından ayrılan Lübnan ve Suriye, Fransa mandası altına girdi. Kendi hükümetinin Arapların gerçek amacına ihanet ettiğini düşünen Lawrence ikinci krallık teklifini geri çevirerek Kraliyet Hava Kuvvetlerinde basit bir asker olarak kalmayı tercih etti.

Arap başkaldırısını anlatan ve tam metni ancak yazarının 1935 yılında bir motosiklet kazasında ölümünden sonra yayınlanan Bilgeliğin Yedi Direği (The Seven Pillars of Wisdom) isimli eseriyle daima hafızalarda kaldı. David Lean’ın filmi Arabistanlı Latvrence (Lawrence of Arabia) sayesinde (1962), Lawrence, sömürge güçlerinin egoizmine karşı başkaldırının efsanevî sembolü olarak kaldı.

Bir önceki yazımız olan Süryani Dili ve Edebiyatı başlıklı makalemizde süryani edebiyatı, süryani klisesi ve süryanice hakkında bilgiler verilmektedir.

Kontrol Ediliyor

Yirminci Yüzyıl Başında Latin Amerika Ülkeleri

Yirminci Yüzyıl Başında Latin Amerika Ülkeleri

1900’lü yılların ikinci yarısından itibaren Latin Amerika, Amerika Birleşik Devletleri’ne ve Büyük Britanya’ya bağlı kalmadan …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir