Çin’de Yabancı Etkisi ve Japon Emperyalizmi

Çin‘de yabancılar ülkenin hayati önem taşıyan ekonomik durumuna (maden, ticaret, demiryolu) hakimken, Çin çekinerek reformlar yapıyordu: 1898 yılında “100 Günlük Harekât” adı altında İmparator Guangşü tarafından okulların modernleşmesi ve demiryolunun gelişmesi öngörülmüştü. Her ne kadar yöneticiler bu duruma karşı da gelseler de, bu tavırları boşa gitmişti. Çin’de yabancıların işlere karışması ve ülkenin egemenliğinin kaybedilmesi, Batılılara karşı düşmanlık başlatıyordu. 1900 ile 1901 yılları arasında yabana düşmanı, dine bağlı ve çok iyi derecede boks bilen “Boxer” adlı bir grup Batılılara karşı saldırılar düzenliyordu ve bu durum Batılılar tarafından tepkiyle karşılanıyordu. Grup, demiryollarına, Hıristiyan misyonerlere ve Pekin’de bulunan yabancı konsolosluklara saldırıda bulunuyordu. Batılılara karşı yapılan bu ayaklanma, sonunda kanlı bitmişti.

Çin'de Yabancı Etkisi ve Japon Emperyalizmi
Çin’de Yabancı Etkisi ve Japon Emperyalizmi

O yıllarda entelektüellerin ve burjuvaların hareketleri başlamıştı -Çin’de cumhuriyet esinlenmeleri ve kurumsal modernleşme hoş görülmeye başlanmıştı- can çekişen Çin’de iktidarı elin¬de tutan Mançu Hanedanı olan Çinglere karşı savaş veriyorlardı. (Çinglerin hâkimiyeti 1911 yılında sona erdi.) Guomindang (Halk Partisi) kurucusu Sun Yat-sen okullarda demokratik Batılılaşma geleneğini başlattı ve “ulusal özerklik, demokratik politika, sosyal eşitlik” kavramlarını “Üç Halk İlkesi (Halkın Kaideleri)” adı altında topladı. Lider, çiftçilere toprak dağıtımında bağımsız, uzlaşmacı bir yolla, demokratik ve sosyal adalete yaklaşmıştı. 1911 yılından sonra bir ayaklanmayla son Mançu Hanedanı’ndan gelen son imparator Puyi devrildi ve 1912 yılında Sun-Yat-sen Cumhuriyetçi Çin’i ilan etti.

Rus – Japon Savaşı

Doğu’da bir başka ülke daha dinamik bir dış politika izliyordu. Japonya, Meici (Aydın Hükümet anlamına gelen imparator adından esinlenmiş bir isim) adıyla bir modernleşme yoluna girmişti. Çin ve Rusya’ya karşı koruyucu bir emperyalizm politikası izleniyordu. Rusya’nın Mançurya’yı ve Port-Arthur‘u ele geçirmesi 1904-1905 yıllan arasında Japonya’yı savaş açmaya mecbur etti. Ve Japonlar Port-Arthur’u kuşattı, deniz savaşlarıyla da Japonya zafer kazandı (5 eylül 1905).

Portsmouth Antlaşmasıyla Japonya Port-Arthur’u, Sahalin Adası’nın güney yarısını ve Mançurya demiryolunu aldı. Rusya, Japonların Mançurya ve Kore’ye yerleşme taleplerini kabul etmiş oluyordu. Böylelikle ilk defa eski ve güçlü bir Avrupa devleti, Avrupalı olmayan bir devlete yeniliyordu.

Bir önceki yazımız olan Osmanlı İmparatorluğu’nun Dağılması başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Kontrol Ediliyor

Yirminci Yüzyıl Başında Latin Amerika Ülkeleri

Yirminci Yüzyıl Başında Latin Amerika Ülkeleri

1900’lü yılların ikinci yarısından itibaren Latin Amerika, Amerika Birleşik Devletleri’ne ve Büyük Britanya’ya bağlı kalmadan …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir