Süryani Dili ve Edebiyatı

Süryani Alfabesi

Süryani alfabesi, Süryanilerin İS 1. yüzyıldan yaklaşık 14. yüzyıla değin kullandığı yazı sistemi. Bir Sami alfabesidir; Arami alfabesinin el yazısında kullanılan biçimlerinden birine dayanır. Hepsi ünsüz 22 harften oluşur ve genellikle sağdan sola, bazen de yukarıdan aşağıya doğru yazılırdı. Ünlülerin ses değerini belirten işaretler İS 1. binyılın ikinci yansında oluşturuldu. Ünsüzleri ünlüye dönüştürmek için birkaç ayrı sistem vardı; bunlardan bazıları Arap alfabesinden alınmıştı, bazısında ise satırın üstünde ya da altında ünlüleşme belirten küçük Yunan harflerine yer verilirdi.

Süryani alfabesinin birkaç türü vardı. Bunların en önemlisi, İS y. 500’e uzanan ve dönemin neredeyse tek yazısı olan Estrangela ya da Estrangelo idi. Süryani Kilisesi’ nin İS 431’deki Ephesos (Efes) Konsili’nde ikiye bölünmesi sonucunda Süryani dili ve yazısı da doğu ve batı olmak üzere ikiye ayrıldı. Batı kolu 7. yüzyıldan sonra Arap egemenliğinde neredeyse tümüyle yok oldu, ama çeşitli yerlere dağılan Süryani toplulukları Süryani yazısını kullanmayı sürdürdü. Melkai mezhebine bağlı Filistinli Süryanilere ait belgeler 14. yüzyıl gibi yakın bir tarihe değin gelir. Sibirya’nın güney bölgelerinde bulunan mezar taşlarından anlaşıldığına göre, doğu kolu olan Nasturi yazısı 13. ya da 14. yüzyıla değin Orta Asya ve Sibirya’da kullanılmaya devam etti. Süryani dilinde günümüze ulaşan en eski yazıt IS y. 50’den kalmadır.

Süryani Dili ve Edebiyatı
Süryani Dili ve Edebiyatı

Süryani Edebiyatı

Süryani edebiyatı, Edessa (Urfa) ve çevresinde İÖ 1. yüzyıldan ortaçağa değin Süryanice kaleme alınmış edebiyat yapıtlarının tümü. Edessa 2. yüzyıl sonlarında Doğu Hıristiyanlığının kültürel merkezi oldu. Arapçanın 14. yüzyılda bölgede Süryanicenin yerini almasına değin zengin bir Süryani edebiyatı gelişti. Süryani edebiyatı Sami dilleri üzerindeki araştırmalar açısından büyük önem taşıdığı gibi, hem Yunanca metinlerin korunmasını sağlayan hem de Yunan ve İslam kültürleri arasında köprü oluşturan Süryanilik için de önemli bir kaynak oluşturur.

Süryani edebiyatının en eski örnekleri, 4. yüzyılda yaşamış Aziz Efraim’in yapıtlarıdır. Efraim, anlatı ya da didaktik destan biçiminde ölçülü şiirler ile bir ya da iki koro için daha incelikli şarkılar yazmıştır. Nasturiliğin ilk dönemlerinde yaşamış Narsai (ö. y. 503), Doğu Süryanilerin en büyük şairi sayılır. Süryani tarihi üzerine en önemli yapıt ise Patrik I. Mikhail’in 21 ciltlik kitabıdır. Dinsel ve siyasal tarihi kapsayan yapıt 1195’e değin gelir; birçok tarihsel kaynağı ve kayıp belgeyi bir araya getirmesi bakımından önem taşır.

Yunancadaki önemli Hıristiyan metinlerinin hemen tümü Süryaniceye çevrilmiştir. Hatta özgün dilindeki metni kayıp olan birçok Yunanca yapıt, Süryanice çevirisiyle bilinmektedir. Başta Aristoteles olmak üzere Eski Yunan filozofların yapıtları ile önemli tıp ve bilim çalışmaları da Süryaniceye çevrilmiştir. İslam kültürü de bu çeviriler aracılığıyla Eski Yunan uygarlığında.’ beslenmiş, birçok yapıt Yunanca aslı yerine, Arapçaya daha yakın olan Süryaniceden aktarılmıştır. Örneğin Galenos’un Arapçaya çevrilen yapıtlarının 130’u Süryaniceden, yalnızca dokuzu Yunancadandır.

Bir önceki yazımız olan Ay'a Tapınma Nedir? başlıklı makalemizi de okumanızı öneririz.

Arananlar

  • Suryani dili
  • süryani dili ve edebiyatından mezun olunca nerede çalışılır

Kontrol Ediliyor

Yirminci Yüzyıl Başında Latin Amerika Ülkeleri

Yirminci Yüzyıl Başında Latin Amerika Ülkeleri

1900’lü yılların ikinci yarısından itibaren Latin Amerika, Amerika Birleşik Devletleri’ne ve Büyük Britanya’ya bağlı kalmadan …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir