Türkiye’de Gazozun Tarihçesi

Bugünün gözde gazlı içecekleri ’cola’lar. Cola Türkiye’ye gelmeden / girmeden önce gazoz vardı. Şimdilerde gazoz yeniden atağa geçti. “Efsane geri dönüyor” başlığıyla gazoz hakkında ayrıntılı bilgiler içeren bir yazı hazırladı:
“Gazozun ülkemizde ‘gazlı içecek’ olmanın çok ötesinde bir anlamı var. Çünkü 1890’lı yıllarda tanıştığımız gazoz, birkaç neslin adeta milli içeceği oldu. 40’lı ve üzeri yaşlardakilerin çocukluk anılarında da gazoz başrolde. Orta yaşlarda olup da çocukluğunda gazoz içmeyen, kapağı açıldığında çıkan sese hayran olmayan, gazozuna maç yapmayan, gazoz kapağı oyunu oynamayan yoktur herhalde. I960’lı yıllara kadar çocukların en özel içeceğiydi gazoz.”

1960’lann başında Türkiye genelinde 2000 dolayında irili ufaklı gazoz üreticisi bulunduğunu, 1964 yılında Coca Cola üretimine başlanmasıyla birlikte gazozda gerileme başladığını ve bugün ancak 20’ler dolayında gazoz üreticisi bulunduğunu belirtiliyor ve gazozun tarihçesini kısaca şöyle özetleniyor:
“Türkler gazozu 1890’larda tanıdı, önce yurtdışından getirilen gazoz, Niğdeli bir Rum olan Aleksandr Mısıroğlu tarafından İstanbul Karaköy’de üretilmeye başlandı.

Türkiye’de Gazozun Tarihçesi
Türkiye’de Gazozun Tarihçesi

1900’lü yılların başlarındaki Mısıroğlu, Hasanbey, Hürriyet, Neptün. Cumhuriyet gibi markalar ilk gazoz markalarımız olarak tarihteki yerini aldı. Cumhuriyet döneminin başlarında gazoz tüm Türkiye’ye yayıldı. Tarih 1960’ları gösterdiğinde ise gazoz altın çağını yaşıyordu. Ülkenin her şehrinde, ilçesinde hatta köylerinde bile gazoz üretiliyordu. Şehirlerin kendilerine ait markaları vardı. Örneğin Çamlıca gazozunu sadece İstanbul’da, Cincibir, SenSun, Suga gibi markaları İzmir’de, Olimpos’u Trakya’da, Neşe’yi Adapazarı’nda, Fertek’i Balıkesir’de. Ankara Gazozu’nu da Ankara’da içebilirdiniz. 1930’da üretime başlayan Uludağ, gazozu yerel olmaktan çıkarıp çevre illere hatta zamanla Antakya’ya kadar yaymayı başarmıştı.

Günümüze kadar gelebilen gazoz markalarından en eskisi Uludağ. Onu 1945’den beri varlığını sürdüren Çamlıca izliyor. Fruko ise 1960’ların başında tüketiciyle tanıştı. Bu üç büyük marka başta olmak üzere binlerce fabrika 1970’de bir kişiye yılda 6 litre gazoz içirebiliyordu. Bugün rakamın 25 litre olduğu tahmin ediliyor ama toplam gazlı içecek piyasasının büyüklüğü göz önüne alındığında oldukça düşük kalıyor.

1960’ların başında Melih ve Semih Sipahioğulları İstanbul Alibeyköy’deki gazoz fabrikalarını açtılar. Fruko gazozlarını üreten bu tesis o dönemde Türkiye’nin en modem gazoz fabrikasıydı. 1964 Ekim’inde Kemal Has İmsa A.Ş.’nin Bakırköy’deki fabrikasında Coca Cola’yı üretmeye başladı. Bundan iki ay sonra da Melih ve Semih Sipahioğlu da Pepsi Cola üretimine geçti.

İlk defa Pepsi Cola ve Coca Cola 1964’te piyasaya çıktıklarında bir şişe Pepsi Cola veya Coca Cola’nın fiyatı 60 kuruuş idi. Aynı tarihte gazeteler 25 kuruşa satılıyordu. Gazoz fiyatlarına göz attığımızda ise 1933’de 36 kuruş olan bir kasa gazozun fiyatının 1955e gelindiğinde 5 lira olduğunu görüyoruz.”

Bugüne nasıl gelindiği ise ve bugünkü durum şöyle anlatılıyor:
“… 1994’de Uludağ Gazozu o zaman Bursaspor’da oynayan Elvir Baliç’le gazoz reklamı yaptığında satışlarını üç ay içinde yüzde 60 artırmıştı. Gazozun tekrar Türkiye’nin gündemine girmesi ve satışların artışa geçmesi, toplam içecek tüketiminde payın artırması bundan sonra gerçekleşti. 2000’e gelindiğinde gazozun gazlı içecekler arasındaki payının yüzde 9 olduğunu görüyoruz. Bu rakam 2001’de yüzde 12’ye, 2002’de yüzde 15’e yükseldi. Meşrubatçılar Derneği’nin verilerine göre 2002 yılında toplam 1 milyar 750 milyon litre gazlı içecek (Kola, portakal gibi meyveli gazlı içecekler ve gazoz) tüketilmiş. Bu tüketimden aslan payını yüzde 65 ile kolalar almış. Geriye kalan yüzde 35’ten de yaklaşık yüzde 15’i gazozun payına düşmüş.

Gazoz savaşları

Günümüzde gazoz sektörüne baktığımızda uluslararası markaların başı çektiğini görüyoruz.

Coca Cola yıllardır Sprite ile gazoz piyasasında da faaliyet gösteriyor. Bir zamanların ünlü markası SenSun’u da alan Coca Cola bu pazarda da payını arttırmaya çalışıyor. Bu arada Coca Cola’nın. 70’li yıllarda herkesin zihnine kazınmış olan Schweppes’i uzun bir aradan sonra tüketicinin beğenisine sunduğunu belirtelim. 2002 yılında Fruko’nun bütün hisselerini salın alan Pepsi Cola ise bu güçlü marka ile gazozdaki yoluna devam ediyor.

Cola Turka‘nın üreticisi Ülker grubu da Çamlıca gazozlarını satın aldı. Zaten gazlı içecek sektörüne girmeleri de Çamlıca ile oldu. Daha sonra Uludağ markasını satın aldılar.

Bir önceki yazımız olan Justin Bieber Türkiye’ye Geliyor başlıklı makalemizde twitter hakkında bilgiler verilmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir